Voegt Geenpeil wat toe aan de democratie? (update)

Een poging de Geenstijl-actie op z'n merites te beoordelen

Geenpeil, de referendumcampagne van Geenstijl, staat op het punt de 300 duizend benodigde handtekeningen te verzamelen.

Ik mocht er in EenVandaag wat over zeggen (kijk hier het hele item terug):

Ik had nog zo gezegd: als je me maar geen social media-expert noemt Source: www.youtube.com

Wat je ook van de inhoudelijke politieke kleur van Geenstijl vindt (de onze is het in elk geval niet): dit is een campagne voor een raadgevend referendum over Europese politiek, waar een weblog duizenden vrijwilligers voor op de been heeft gekregen en honderdduizenden handtekeningen verzameld.

Het is moeilijk vol te houden dat dit geen maatschappelijke betrokkenheid is, met online-middelen, in een poging aan te sluiten bij formele democratische processen. En daarin hebben ze een track record: met de Stijlloze Stemmentellers ging vorig jaar al een paar duizend man de stembureaus in Nederland in de gaten houden.

Nou, ik word daar wild enthousiast van. Uit de Over ons-pagina van Bolster:

Het internet verandert de manier waarop communicatie en betrokkenheid werken. Sociale media zijn de redactionele filters van de 21e eeuw, de Facebook-like en de e-mailnieuwsbrief de nieuwe bouwstenen van betrokkenheid. Organisaties merken dat voorheen vanzelfsprekende manieren om publieksbereik, draagvlak en betrokkenheid te organiseren aan kracht en relevantie inboeten.

Om maar te zeggen: onze harten gaan sneller kloppen van initiatieven die op nieuwe manieren publiek debat en maatschappelijke betrokkenheid aanzwengelen.

Nu is er van alles op Geenpeil aan te merken. Geenstijl is een rechtse, rellerige weblog, dat klopt helemaal. Maar dat doet weinig af aan de merites van deze actie. Zoals ik op Twitter zei:

Eén goed of slecht debat en de verkiezingsuitslag is totaal anders - ook niet echt een stabiele democratische basis Source: twitter.com

Want: laten we niet doen alsof er geen democratisch tekort is in Nederland. Het electoraat zweeft, en traditionele achterbannen vergrijzen. De ontzuiling is zo’n beetje voltooid.

Dan zijn experimenten nodig. Dan moet je niet alleen nieuwe manieren verzinnen om groepen uit de samenleving gelegenheid te geven zich te uiten – die komen er vanzelf – maar vooral op zoek naar methoden om die signalen serieus te nemen.

Laten we niet doen alsof er geen democratisch tekort is in Nederland. Het electoraat zweeft, en traditionele achterbannen vergrijzen.

Bron foto: JVL

Petities en Facebookacties voor maatschappelijke kwesties zijn er genoeg – als online-bureau voor maatschappelijke organisaties doen we daar actief aan mee. Aan de politiek is de opdracht om zich op een constructieve manier hiertoe te verhouden.

Wanneer je de uitslag van zo’n referendum naast je neerlegt, is de kans niet gering dat het maatschappelijk wantrouwen jegens de gevestigde orde verder zal stijgen. Dat maakt het belang van democratische vernieuwing alleen maar pregnanter.

Een PR-stunt van relschoppers kun je Geenpeil in elk geval niet noemen – daarvoor is zo’n campagne te veel werk.

Update: de argumenten op een rijtje

De afgelopen dagen is er hier en daar wat afgediscussieerd over precies dit onderwerp: wat de merites is van de Geenstijl-campagne, hoe je de voor- en tegenargumenten tegen elkaar kunt afwegen, en of je inhoud en boodschapper wel kunt scheiden.

Eerst kwam Kaj Leers met het artikel ‘Geenpeil legt extra druk op politiek‘. Hij wijst onder meer op de cynische motieven van Geenstijl:

Ik kan mij niet onttrekken aan de indruk dat bij Geenstijl de overtuiging leeft dat de hoge heren in Den Haag straks, als een meerderheid in het referendum tegen het associatieverdrag stemt, zullen proberen een reden te vinden de uitslag naast zich neer te leggen. (...) Pas dan gaat bij Geenstijl echt de vlag uit en gaan de kurken tegen het plafond. Want dan hebben ze daar gelijk gekregen: zie je wel, de politiek kan het inderdaad geen bal schelen wat het plebs wil, we hebben het altijd al gezegd.

Maar in de afsluitende noot stelt leers dat de signatuur van Geenstijl reden is het initiatief niet te steunen:

Personal destruction voor eigen gewin is in mijn ogen de zwartste kant van de politiek. Als ik daar al weiger aan mee te doen, zou ik niet weten waarom ik de campagne zou moeten steunen van een bedrijf dat het heeft vercommercialiseerd.

Dan Peter Breedveld van Frontaal Naakt, met wie ik een flinke uitwisseling op Twitter had. In Geenpeil: opstand der horden wijst hij op de extreemrechtse signatuur van Geenstijl, en verwijst hij het idee dat zo’n club kan zorgen voor democratische vernieuwing naar de prullenbak:

Dat er nu ook verstandige mensen zijn die werkelijk menen dat dit ‘democratische vernieuwing‘ is, vind ik schokkend. Ook binnen de intellectuele elite lijkt de idee post te vatten dat ware democratie er één is waarin de volksvertegenwoordiging letterlijk doet wat het Grauw haar vanachter zijn computer opdraagt. Neen, dat is een dictatuur van het koffiehuispraatje, precies waar José Ortega y Gasset in 1933 al voor waarschuwde in zijn boek ‘Opstand der Horden‘. Léés dat boek.

Op Twitter had ik een hele discussie met ‘m, ga naar de pagina van onderstaande tweet om ‘m terug te lezen.

Source: twitter.com

Maar het is opvallend dat Sywert van Lienden in Voor de twijfelaars: voors en tegens van #geenpeil geen argumenten noemt die betrekking hebben op de signatuur van Geenstijl.

Hij noemt vijf vóór-argumenten, waarvan de eerste drie aan de basis staan van mijn oorspronkelijke blogpost: het is goed dat Geenstijl debat over de EU stimuleert, een referendum is in elk geval een mogelijk feedbackmechanisme om de kloof tussen kiezers en politici te helpen dichten, en democratische experimenten zijn sowieso welkom. Die laatste vind ik het belangrijkst. Ik citeer:

Democratie is niet voor bange mensen, en we zullen nieuwe democratische mechanismes moeten vinden nu de kiezer traditionele vormen van participatie vaker mijden. Geenstijl doet daar continue aan mee (congressen overvallen, stemmen tellen, referenda organiseren). Misschien draagt dit type referenda bij aan een vitalere democratie: laten we het eens proberen.

Op Twitter verklaart hij zich nader:

https://twitter.com/Sywert/status/647822555634642948
Source: twitter.com

‘Beoordeel de inhoud’ is alleen zo eenvoudig niet. Helemaal los van de signatuur en intenties van de organiserende partij kun je zo’n campagne niet zien.

Een campagne voor een raadgevend referendum met het gehoopte effect dat de uitslag wordt genegeerd, waarmee het vertrouwen in de politiek wordt ondermijnd, draagt natuurlijk niet bij aan de democratie. Maar zo diep-cynisch en berekenend is de actie nu ook weer niet. En de ‘stijlloos stemmentellen‘-actie bewees dat Geenstijl niet louter aan afbraakpolitiek doet.

Ze willen de politiek een hak zetten, ja, maar wel door een referendum te organiseren over Europese politiek, dat ze daarmee plots bespreekbaar maken; dat ze duizenden vrijwilligers op de been krijgen en honderdduizenden handtekeningen verzamelen is een prestatie van jewelste.

Laat het een inspiratie zijn voor andere organisaties, die hieruit de les kunnen trekken dat je met een slimme online-campagne in combinatie met een ouderwetse ‘grondcampagne’ onderwerpen kunt agenderen en zelfs een referendum kunt afdwingen.

Read also