Petities voor nonprofits

8 valkuilen om te vermijden

Young-and-United-petitie

Petities zijn zo oud als de moderne democratie – sinds de 13e eeuw worden ze ingezet om van onderaf beleidsverandering af te dwingen. Het internet maakt het starten van petities eenvoudiger dan ooit – maar vermijd voor een succesvolle inzet wel even deze valkuilen.

Petities zijn potentieel erg krachtige middelen om beleidsverandering af te dwingen. Je kunt er meerdere vliegen in één klap mee slaan, want met petities kun je:

  • publiek bewustzijn vergroten
  • het publieke debat kantelen
  • persaandacht genereren
  • je achterban activeren
  • fondsen werven
  • beleidsverandering afdwingen
  • politiek draagvlak vergroten voor toekomstige beleidsverandering
  • publicitaire druk gebruiken om bedrijven te namen & shamen

De veelzijdigheid is te danken aan een uitgekiende set van kenmerken: er is een probleem, een doelwit, een voorgestelde oplossing, een beperkte tijdsspanne waarbinnen er iets moet gebeuren – en de petitie is een campagnevehikel waarmee je betrokkenheid en publieksbereik organiseert.

Valkuil 2: het probleem is te vaag of onbeduidend

timeframe
Zo’n doel is iig niet te ambitieus

Zorg ook voor een onderwerp dat niet te groot, maar niet te klein is. Je petitie moet dan ook geen droog beleidsvoorstel of open deur zijn, maar een dramatisch verteld verhaal over onheil dat kan en móet worden afgewend, onrecht dat een halt toe dient te worden geroepen. Maak het doel dan ook zeker niet te groot: een petitie voor een betere milieuwet of vrede op aarde is te veelomvattend of vanzelfsprekend om te kunnen enthousiasmeren. Misschien belangrijker: vage petities zijn niet handelingsgericht. Met 100 duizend handtekeningen voor wereldvrede kun je weinig aanvangen. Een minister of VN-functionaris kan weinig anders dan deze aannemen, het er roerend mee eens zijn – en overgaan tot de orde van de dag.

Is je probleem niet te groot of te klein? Mooi! Maar dat is dikwijls nog niet genoeg voor een succesvolle petitie. Je wil dat mensen geraakt worden, en dat betekent dat je een emotioneel geladen verhaal moet vertellen. De belangrijkste typen emoties kun je afkijken bij de reactiemogelijkheden van Facebook, waar je tegenwoordig ook met een emoji kunt reageren of een like:

Valkuil 3: het probleem heeft onvoldoende emotionele lading

20170816-blogposts-petitie-emoties
Meer emoties zijn er niet
  • Woede: maak duidelijk dat het aangekaarte probleem iets is om kwaad over te worden. Vooral zinvol als egoïstische of zelfs kwaadaardige motieven ten grondslag liggen aan het issue dat je wil voorkomen
  • Verdriet: wek medelijden en compassie. Laat zien wie de slachtoffers zijn, laat hen aan het woord.
  • Schok/verbazing: maak duidelijk wat de omvang van het probleem is, en hoe bijzonder, belachelijk en/of opzienbarend het is.
  • Plezier: is er wellicht iets enorm grappigs aan? Sommige petities hebben een ludieke component – zorg dat de petitie (en de petitiepagina met gerelateerde content, zoals videomateriaal) dan ook grappig is.
  • Liefde/sympathie: ligt het onderwerp mensen na aan het hart? Wil je bijvoorbeeld steun verzamelen om een bijzonder persoon een mooi afscheid te bezorgen? Laat in je petitie zien wat er geliefd aan is – en maak van je petitiepagina niet een formele lap tekst, maar boor die gevoelens even aan.

Ook niet onbelangrijk: als je wil dat een petitie emotioneel resoneert, dan moet je er een verhaal van maken. Een goede petitie heeft een narratieve structuur van een Grieks drama: er is een basissituatie, een confrontatie met onheil dat worden afgewend, en de belofte van een goede afloop.

Voorbeeld: gaat het om de kap van bomen? Dan kun je de hele stad achter je initiatief krijgen, mits iedereen die bomen kent en het jammer vindt dat ze gekapt zouden worden. Die ene eikenboom op het dorpsplein is mensen dierbaarder dan vijftig bomen op een onbekende plek. Spreekt het issue niet onmiddellijk tot de verbeelding? Kies dan een groter doel, of dramatiseer het probleem: vertel een verhaal. Plaats het in een frame: die bomen staan symbool voor klimaatverandering, voor natuurschoon dat telkens weer moet wijken voor lelijke bedrijventerreinen of voor de afgenomen mogelijkheden voor kinderen om buiten te spelen.

Valkuil 4: een analyse en alternatief ontbreekt

Beter dan Facebook-likes

Wil je mensen overtuigen, dan zal een dramatisch beschreven en afwendbaar onheil doorgaans niet voldoende zijn. Het is vreselijk dat die bomen gekapt dreigen te worden – maar waarvoor moeten ze dan wijken? Wat is je alternatief, en wat is daarvan het nadeel? Pas zodra je inzichtelijk weet te maken hoe de vork in de steel zit, kun je mensen overtuigen. Waarom wil de gemeente die bomen kappen? Wie is daarbij gebaat? Wellicht is slechts een klein groepje machtige mensen gebaat bij het huidige plan, of levert het plan alleen op korte termijn wat op maar is op langere termijn iedereen slechter af. Niet iedereen leest de analyse en achtergronden – maar als je deze niet op orde hebt, dan zal je petitie minder effectief en overtuigend zijn. Uit de analyse vloeit ook je alternatieve plan voort. Wat moet er dan wél gebeuren? Een inspirerend alternatief werkt enthousiasmerend – en dat heb je nodig als je wil dat mensen niet alleen tekenen, maar de petitie ook delen met anderen.

Valkuil 5: de petitie is niet gericht aan de juiste partij

Een petitie vereist een actor aan wie hij gericht is. Welke partij is in staat om iets te veranderen? Een petitie is een pressiemiddel dat beter werkt als iemand zich persoonlijk onder druk gezet voelt om te handelen. Soms zijn bestuurders de geadresseerden, bijvoorbeeld ministers, wethouders, burgemeesters of andere bestuurders die gevoelig zijn voor publicitaire druk, omdat ze afhankelijk zijn van publiek draagvlak. In parlementaire democratieën zoals Nederland moet je echter bij het parlement of de gemeenteraad zijn, omdat die daadwerkelijk wetten en beleid maken – en zijn bestuurders zoals ministers en wethouders slechts de uitvoerders daarvan.

Valkuil 6: de customer journey is niet uitgedacht

Een petitie is een vehikel om betrokkenheid te organiseren. En betrokkenheid bestaat in verschillende gradaties, die je op uiteenlopende wijze kunt indelen, zoals:

  • observant: mensen krijgen je petitie te zien en weten van het bestaan
  • volger: mensen abonneren zich op je updates via sociale media of (beter) nieuwsbrief
  • supporter: mensen ondertekenen je petitie
  • ambassadeur: mensen delen je petitie
  • lid/donateur: mensen dragen financieel bij, incidenteel of structureel
  • vrijwilliger/activist: mensen gaan actief meewerken aan je campagne
Gradaties van betrokkenheid
Gradaties van betrokkenheid

Een geslaagde petitiecampagne is in staat om diverse betrokkenheidsniveaus te organiseren en maakt opwaartse mobiliteit in betrokkenheid mogelijk: observanten worden verleid volger én supporter te worden, en vervolgens ambassadeur en méér. Ambassadeurs zorgen weer voor nieuwe aanwas van observanten en supporters. Dit vereist een goed ontwerp van customer journeys: routes die mensen afleggen om te groeien in hun betrokkenheid. Daarvoor heb je een goede technische infrastructuur nodig (sociale media, website, petitiepagina, nieuwsbrief) en communicatiestrategie.

Valkuil 7: te weinig werving en communicatie

Een petitie loopt meestal niet vanzelf – het vereist veel handwerk en communicatie. Onderschat vooral het organizing-gedeelte niet: het is vooral belangrijk dat je een harde kern van ambassadeurs en vrijwilligers hebt die van de petitie een succes maken.

20170816-yu-cover

We gaven de werkende jeugd een stem

We maakten een flitsend campagneplatform voor de jongerenorganisatie.

visual

Hoe werf je leden en donateurs online?

Hoe zet je online-middelen in om meer donateurs, leden of betalende abonnees te werven?

Een betrokkenheidspiramide zoals besproken bij het vorige punt begint niet met de onderste laag van observanten: doorgaans is er al een groep mensen die overtuigd is van het belang van je doel en mee wil helpen. Zorg dat je die groep dichtbij je houdt middels fysieke bijeenkomsten, Whatsapp-groepen en/of een nieuwsbrief. Zorg voor een gezamenlijke petitietekst en een communicatie- en PR-plan. Om bij de lancering van een petitie veel mensen te bereiken, is het handig om dat bereik al vanaf de start te hebben. Als je zelf een flinke organisatie bent heb je daarvoor eigen middelen (en meer mogelijkheden om persaandacht te genereren); hoe dan ook kan het zinvol zijn om vooraf een samenwerkingsverband aan te gaan (een petitie mede namens een groep organisaties of bekende personen). Die partijen kunnen niet alleen mede-ondertekenaar zijn, maar zijn vervolgens doorgaans ook bereik om bij de lancering hun eigen netwerk en kanalen in te zetten om ruchtbaarheid te geven aan de petitie.

Valkuil 8: de verkeerde tool

Er zijn een flink aantal verschillende mogelijkheden om petities daadwerkelijk mee te bouwen: voorbeelden zijn Petities.nl en Petities24.com. Deze zijn veelal gratis en werken eenvoudig. Een nadeel van deze tools is dat je minder macht en controle hebt: je kunt ze niet naadloos integreren in je eigen website, en hebt minder mogelijkheden om ondertekenaars ook direct e-mailnieuwsbriefabonnee of donateur te laten worden. Voor individuele burgers of kleine groepen zijn dergelijke middelen wel geschikt. Ook zijn er alternatieven wanneer je iets méér of juist minder formeel en hoogdrempelig wil opereren. Een kleinschaliger alternatief: met een popover + stelling + nieuwsbrief-optin op je site kun je mensen verleiden om zich aan te sluiten, op basis van instemming met een statement. Dit heeft de wervende functie van een petitie, zonder dat je echt een petitie aan iemand hoeft aan te bieden.

Stelling GroenLinks.nl
Uit ons werk voor GroenLinks: gewoon een stelling werkt ook goed

Je kunt ook een stapje hoger zetten en een raadgevend referendum aanvragen over wetten die zijn aangenomen. Je hebt dan eerst 10 duizend ondertekenaars noemen voor een ‘inleidend verzoek’, 300 duizend voor een definitief verzoek – en ettelijke miljoen mensen die vervolgens naar de stembus gaan.

Bij Bolster werken we graag voor maatschappelijke organisaties die de wereld willen veranderen. Niet alleen voor politieke organisaties zoals GroenLinks, maar ook campagnes zoals die van Young & United die petities inzetten om bijvoorbeeld te zorgen voor betere lonen & contracten. Een petitiemodule is een van de onderdelen van Perikles NGO, waarmee we geavanceerde platforms bouwen voor maatschappelijke organisaties. Meer weten? Neem contact op of abonneer je op de nieuwsbrief.

Het is geen wonder dat de petitie als campagne-instrument een vlucht neemt op internet: het maakt effectief gebruik van de de laagdrempeligheid van digitale manieren om betrokkenheid te tonen en verhalen te verspreiden, terwijl de valkuil van nietszeggendheid of vluchtigheid van andere middelen wordt vermeden. Je kunt een miljoen likes op een Facebook-pagina verzamelen, maar daar heb je geen fluit aan. Een pagina liken impliceert niet per se dat je de pagina ideologisch steunt, dus je kunt die prestatie niet zomaar presenteren als een bewijs van maatschappelijk draagvlak. Bovendien kun je met nieuwe Facebook-updates op die pagina hooguit een fractie van die vind-ik-leukerds bereiken – dus een achterban bouw je er ook al niet mee op.

De petitie is dan ook een veelgebruikt instrument dat door zowel individuele burgers als wereldwijd opererende NGO’s wordt ingezet. Maar succesvol is een petitie uiteraard lang niet altijd; de belangrijkste valkuilen hebben we daarom op een rijtje gezet.

Valkuil 1: je doelen zijn niet op orde

Alles staat of valt bij het doel dat je hebt gesteld. Denk daarbij ook aan achterliggende doelstellingen. Wil je een lokale petitie starten om de kap van een rij prachtige bomen af te wenden? Dan is niet alleen dát het doel – er zijn een aantal verschillende samenhangende doelen op kortere en langere termijn, namelijk:

  • Dat die bomen in de toekomst evenmin worden gekapt
  • Dat er onder de lokale bevolking meer begrip en draagvlak is voor behoud van groen
  • Dat groenbehoud een betere plek krijgt in lokaal beleid en/of verkiezingsprogramma’s
  • Dat je vrijwilligersorganisatie meer bekendheid, leden en donateurs krijgt
Slide1-2
Theory of Change pathway mapping Beeld door: Care

Hoe breng je hierin orde aan? We gebruiken daarvoor dikwijls het framework “Theory of Change”, dat verschillende gradaties van doelstellingen formuleert, die logisch met elkaar moeten samenvallen:

  • Call to actions: teken en/of deel de petitie tegen de kap van deze bomen
  • Campagnedoelstellingen: De kap van deze bomen wordt afgewend
  • Doelstellingen langere termijn: bomen krijgen beschermde status, bescherming van groen krijgt belangrijkere plek in verkiezingsprogramma’s, er is breed draagvlak voor behoud van groen en bomen
  • Einddoelstellingen: er is beleid dat natuur in de stad beschermt en verbetert
  • Universeel doel: natuur, schone lucht en de kwaliteit van de buitenruimten worden alom omarmd als essentieel voor de lokale omgeving; de auto wordt de stad uitgedrongen.