Online activisme: 5 redenen waarom ‘slacktivism’ onzin is

Hoe verandert de opbouw van betrokkenheid bij je organisatie door de opkomst van internet?

Vooral over nieuwe online vormen van activisme en betrokkenheid wordt nog wel eens laatdunkend gesproken. online activisme wordt dikwijls ‘slacktivism’ genoemd, van ‘slacker’ en ‘activism’, oftewel: luilakactivisme.

Uiteraard red je de wereld niet met vind-ik-leuks en retweets. Maar wie beweert het tegendeel? Natuurlijk, nieuwe digitale vormen van activisme en betrokkenheid zijn nieuw en springen in het oog, en het is misschien verleidelijk te denken dat het daarbij blijft. Maar dat is niet zomaar het geval:

  • De meest laagdrempelige uitdrukking van waardering en relevantie gaat per muisklik of vingeraanraking. Als iemand een Facebookbericht van jouw organisatie ‘leuk vindt’ hee dat weinig om het lijf, maar dat is het voordeel juist. Hoe meer likes en (iets hoogdrempeliger) reacties je Facebookbericht ontvangt, hoe meer mensen je bericht te zien krijgen. ‘Likende’ Facebookgebruikers fungeren dan ook als een collectieve jury die bepaalt welke verhalen interessant, relevant, belangrijk zijn. Kortom: relevantie en autoriteit van verhalen en organisaties worden steeds opnieuw berekend aan de hand van minuscule uitingen van waardering in de vorm van laagdrempelige muiskliks. Die kliks bepalen wat miljarden Facebook-gebruikers dagelijks in hun Newsfeed te zien krijgen. 1 Klik zegt niks, een miljard kliks bepalen samen wat ieder van ons ziet en hoort en leest - noem dat maar betekenisloos!
  • Vóór Facebook en Twitter zorgde zoekmachine Google al voor een revolutie in de manier waarop autoriteit en relevantie werden georganiseerd. Google lette niet direct op klikgedrag, en de inhoud van doorzoekbare webpagina’s was evenmin van doorslaggevend belang; de belangrijkste vernieuwing was dat Google bijhield welke webpagina’s naar elkaar linkten. Google beschouwde links tussen webpagina’s als waarde-oordelen die geteld en gemeten kunnen worden.
  • Er zijn nog méér laagdrempelige uitingen van vertrouwen, relevantie, sympathie en betrokkenheid. Reacties op je berichten, shares en retweets van je statusupdates zijn enkele van de meest voorkomende op sociale media. Zoals vele Twitter- bio’s zeggen: “RT is geen endorsement” - maar het feit dt dit nodig is om te zeggen impliceert dat een retweet wel degelijk als een verklaring van inhoudelijke instemming kan worden opgevat.
  • En daar blijft het niet bij: wéér een stapje hoger op de ladder vinden we bijvoorbeeld de petitie. Een ondersteuningsverklaring is alweer wat minder vrijblijvend: je doet als burger immers een politieke uitspraak, je neemt stelling. En dat kan zeker effect hebben: met name mensenrechtenactivisten zijn vaak vrijgekomen mede door het gebruik van petities om draagvlak te organiseren en druk uit te oefenen - met Nelson Mandela als wellicht bekendste voorbeeld. Daar komt bij dat met de inwerkingtreding van de referendumwet de kloof tussen het verzamelen van handtekeningen en daadwerkelijke beleidsbeïnvloeding kan worden geslecht: bij voldoende handtekeningen kan een formeel raadgevend referendum worden uitgeschreven, zoals GeenPeil demonstreerde. Wat je ook van dit feitelijke referendum vindt: het is een uiting van digitaal activisme die in elk geval geen gebrek aan impact kan worden verweten.
  • Bovenstaande uitingen van betrokkenheid betreffen echter allemaal eenmalige handelingen - terwijl die pas het begin zijn. Betrokkenheid organiseer je natuurlijk in duurzame relaties, en die worden gekenmerkt door regelmatig contact. De wereld van relaties is eveneens onherroepelijk veranderd door de opkomst van internet: je kunt mensen en organisaties laagdrempelig volgen op sociale media, lid worden van websites en je abonneren op e-mailnieuwsbrieven. Duurzame relaties zonder dat gebruikers hoeven te betalen zijn nieuw, omdat organisaties vóór de opkomst van internet niet kosteloos konden communiceren met leden of donateurs - drukken en verzenden kost immers geld. Digitale content is gratis te reproduceren en te verspreiden (al zijn content en creatie niet gratis); dat verandert niet alleen ‘communicatie’ maar ook de manier waarop je betrokkenheid organiseert.

Het moge duidelijk zijn: ‘internet’ zorgt niet per se voor minder betrokkenheid, maar wel voor een flinke verandering van de gehele huishouding van betrokkenheid.

Deze tekst is afkomstig van ons gratis whitepaper: Online-strategie voor leden- en donateurswerving.

Helemaal uitgelezen? Delen maar!